Obszary ryzyka (E / FB / RE / Ø) to cztery obszary kontrolne, którym warto się przyjrzeć, zanim ocenimy projekt przez pryzmat kryteriów profilujących. Mają wychwycić to, co w praktyce najczęściej „ucieka”. Jeśli któryś z obszarów ujawnia problem, korygujemy PROPOZYCJĘ. Następnie filtrujemy ją ponownie przez T/O/M, tak, by mieściła się w tych ramach. Dopiero potem przechodzimy dalej do etapu profilowania poprzez narzędzia U1–U6.
Jakie obszary sprawdzamy?
E — Egalitarność / dostęp
Ryzyko luki: praktyka jest „użytkowana”, ale tylko przez wąską grupę (np. wykluczenia językowe, ekonomiczne, sprawnościowe).
⇒ Czy użytkowanie jest dostępne finansowo, językowo, sensorycznie?
⇒ Kto nie jest dziś użytkownikiem, choć powinien? ( zdefiniuj kto i dlaczego)
⇒ Jakie wprowadzamy kompensacje/ułatwienia (opieka, transport, tłumaczenia)?
⇒ Kto nie jest dziś użytkownikiem, choć powinien? ( zdefiniuj kto i dlaczego)
⇒ Jakie wprowadzamy kompensacje/ułatwienia (opieka, transport, tłumaczenia)?
W których miejscach jeszcze zwrócić na to uwagę:
U1 (intensywność – struktura użytkowników), U4 (lokalność – realne współdecydowanie), O (współodpowiedzialność).
U1 (intensywność – struktura użytkowników), U4 (lokalność – realne współdecydowanie), O (współodpowiedzialność).
FB — Przepływy i granice
Ryzyko luki: projekt „działa” lokalnie, ale przerzuca koszty gdzie indziej (np. łańcuch dostaw, odpady, transport).
⇒ Skąd bierzemy materiały?
⇒ Co się dzieje z wytworami/odpadami po użyciu?
⇒ Czy istnieją punkty przerzutu kosztów na innych ludzi/istoty/miejsca?
⇒ Co się dzieje z wytworami/odpadami po użyciu?
⇒ Czy istnieją punkty przerzutu kosztów na innych ludzi/istoty/miejsca?
W których miejscach jeszcze zwrócić na to uwagę:
M (więcej-niż-ludzkie i środowiskowe skutki), U5 (odporność na skutki uboczne), U6 (transfer – bez „kolonizacji”).
M (więcej-niż-ludzkie i środowiskowe skutki), U5 (odporność na skutki uboczne), U6 (transfer – bez „kolonizacji”).
RE — Refleksyjność
Ryzyko luki: projektując działanie kładziemy zbyt duży nacisk na atrakcyjność aplikacyjną, zamiast rozwiązań merytorycznych, niosących potencjał zmian w użytkowaniu. Brak perspektywy „co by było, gdyby nas nie było”.
⇒ Dlaczego czegoś nie robimy (co ważnego świadomie pomijamy)?
⇒ Kontrfaktyczne: co by się stało bez projektu?
⇒ Efekt odbicia: czy widoczność i popularność projektu nie wywołuje niezamierzonego wzrostu skali i obciążeń, przez co realny bilans się pogarsza, mimo dobrych intencji?
⇒ Kontrfaktyczne: co by się stało bez projektu?
⇒ Efekt odbicia: czy widoczność i popularność projektu nie wywołuje niezamierzonego wzrostu skali i obciążeń, przez co realny bilans się pogarsza, mimo dobrych intencji?
W których miejscach jeszcze zwrócić na to uwagę:
we Wnioskach + przy każdym U.
we Wnioskach + przy każdym U.
Ø — Zamknięcie cyklu
Ryzyko luki: sytuacja, w której projekt jest tak związany formą, umowami, infrastrukturą lub jedną osobą, że nie da się go sensownie zakończyć, odchudzić ani przekazać opieki bez szkody dla ludzi i miejsca; brak planu wygaszania.
⇒ Kiedy i jak kończymy praktykę/obiekt (kryteria, terminy)?
⇒ Co zostaje po nas: ślad pozytywny (instrukcje, zasoby wspólne) i ślad zerowy (porządek, recykling)?
⇒ Kto jest opiekunem wygaszania projektu (osoba/instytucja) i jaki mamy budżet na jego zamknięcie?
⇒ Co zostaje po nas: ślad pozytywny (instrukcje, zasoby wspólne) i ślad zerowy (porządek, recykling)?
⇒ Kto jest opiekunem wygaszania projektu (osoba/instytucja) i jaki mamy budżet na jego zamknięcie?
W których miejscach jeszcze zwrócić na to uwagę:
T (trwałość „bez przymusu”), U3 (utrzymanie – role przy wygaszaniu), U5 (odporność – degradacja kontrolowana).
T (trwałość „bez przymusu”), U3 (utrzymanie – role przy wygaszaniu), U5 (odporność – degradacja kontrolowana).