5. Kryteria profilujące U1–U6

Kryteria profilujące to sześć wymiarów, w których opisujemy „życie w użyciu” projektu: U1 (intensywność), U2 (głębokość), U3 (utrzymanie/współodpowiedzialność), U4 (lokalność) i U5 (odporność), U6 (transferowalność). Zostały wprowadzone po to, by zbudować czytelny profil praktyki, zamiast sprowadzać ją do jednej oceny. Dzięki nim widać, co faktycznie się dzieje: kto i jak korzysta, co się zmienia, kto nad tym czuwa, jak jest zakorzeniony w miejscu i jak radzi sobie przy zakłóceniach, oraz czy i gdzie projekt daje się sensownie przenieść. W przypadku gdy któreś kryterium jest nieadekwatne, pomijamy je w ocenie.

Kiedy horyzont oceny T/O/M określa ramy kompletności projektu, obszary ryzyka wyłapują typowe luki, kryteria U1–U6 pokazują jak projekt może działać/działa w tych ramach. Profil U-kryteriów ma pomagać przy podejmowaniu decyzji w trakcie autodiagnozy projektu, a nie służyć do porównywania z innymi projektami. Jest to więc narzędzie wewnętrzne, do udoskonalania opracowywanych działań.

Kryteria podzielone są na trzy zbiory. Podział kryteriów na dodatkowe podgrupy porządkuje sposób czytania profilu i ułatwia podejmowanie decyzji. Najpierw patrzymy, czy projekt faktycznie żyje i ma się o co oprzeć, a dopiero potem sprawdzamy, czy jest zakorzeniony i potrafi znieść napięcia. Dzięki temu, w przypadku chęci rozwoju projektu, nie rozmawiamy od razu o „skalowaniu” i „transferze”, nie mając jeszcze wypracowanych podstaw użytkowania. Taki porządek zmniejsza ryzyko przedwczesnych wniosków (np. kopiowania formatu, który nie działa u źródła) i urealnia rozmowę o sensie długości trwania projektu.

Zbiór U1–U3 = „użytkowanie i opieka”

Ta trójka odpowiada na pytania podstawowe: kto i jak korzysta (U1), co się dzięki temu realnie zmienia (U2) oraz kto i na jakich zasadach prowadzi projekt (U3). To rdzeń „życia projektu” – rytm spotkań, przyrost kompetencji, przejrzyste role, gościnność i przekazywalność opieki. Jeśli tu mamy niedobory (np. wysoka frekwencja bez zmiany praktyk, „tryb bohatera”, brak prostych zasad dostępu), dalsza dyskusja o osadzeniu czy odporności staje się czysto teoretyczna. Najpierw wzmacniamy to, co jest „tu i teraz” – relacje, nawyki, odpowiedzialność – bo tylko z tego wyrasta trwała wartość.

Zbiór U4–U5 = „osadzenie i wytrzymałość”

Gdy wiemy, że projekt jest używany i ktoś nad nim czuwa, pytamy, czy jest „stąd” – czy odpowiada na potrzeby miejsca i daje ludziom realny wpływ (U4) – oraz czy wzmacnia zdolność wspólnoty do radzenia sobie z problemem także po zakończeniu działań (U5). Tu widać, czy praktyka nie jest „przywieziona na chwilę”, czy powstają nawyki i sieci, które działają bez zespołu artystycznego, i czy obciążenia miejsca nie rosną z każdą odsłoną. Dopiero tak przejrzane osadzenie i wytrzymałość dają podstawę do rozmowy o „wyjściu poza” – sensownym przenoszeniu formuły w inne konteksty.

Zbiór U6 = „wyjście poza” – na końcu

Transferowalność czytamy dopiero po obu podgrupach. Jeśli U1–U3 i U4–U5 działają, można pytać, co jest rdzeniem, a co lokalnym wariantem, jak przygotować instrukcje i protokół adaptacji, by nie „kolonizować” nowych miejsc. Ten porządek chroni przed kopiowaniem „pustych form” i pomaga tworzyć adaptacje, które są naprawdę skuteczne.

U1 — Intensywność (użytkowanie i opieka)

Po co: aby sprawdzić kto i jak często korzysta (skala, rytm, różnorodność), a nie tylko „ile osób było na otwarciu”.

PLAN: grupa odbiorców i próg wejścia; frekwencja.
ŚLADY: wszelka dokumentacja.
EWAL: kto faktycznie był użytkownikiem, czas uczestniczenia, frekwencja.
Punkty odniesienia: T, O | E
Czerwona flaga: „ruch bez opieki” (dużo osób, brak gospodarzy/struktur).