6. Efekt zewnętrzny

Efekt zewnętrzny (termin zapożyczony od Stephena Wrighta) to opcjonalny rejestr ubocznych rezultatów użytkowania. Inspiracją jest rozumienie „użycia” jako procesu otwartego, w którym obok zaplanowanych rezultatów mogą pojawiać się także nieprzewidziane formy dalszego życia projektu. Rejestr nie jest obowiązkowym kryterium, nie stanowi bramki oceny i nie wpływa na ramę T/O/M. Jego zadaniem jest jedynie potencjalne odnotowanie wartościowych rozszerzeń, które pojawiają się poza pierwotną PROPOZYCJĄ.

Definicja
Efekt zewnętrzny to uboczny, nieplanowany rezultat powstały w wyniku użytkowania. Może to być np. nowe narzędzie, odgałęzienie praktyki, nowy rytuał społeczności, sieć współpracy czy zewnętrzna inspiracja. Ważne jest to, że wykracza on poza pierwotny cel projektu, a mimo to przynosi realną wartość.

W jakich sytuacjach może pojawić się efekt zewnętrzny?
⇒ gdy pojawiają się nowe sposoby użycia powstałe oddolnie,
⇒ gdy praktyka samoistnie rozszerza się na inne grupy lub miejsca,
⇒ gdy powstają niezależne adaptacje albo reinterpretacje,
⇒ gdy język, procedury lub rytuały wchodzą do codziennych praktyk poza projektem.

Gdzie się go potencjalnie spodziewać?
U1/U2 — poszerzenie użytkowania i pogłębienie praktyk,
U4 — zakorzenienie w lokalnych rytuałach i zwyczajach,
U6 — oddolny transfer formuły,

Efekt zewnętrzny traktujemy jako czynnik bonusowy, który pozwala dostrzec i docenić twórcze rozgałęzienia wychodzące poza zamierzone ramy projektu.